Choroba onkologiczna to nie tylko wyzwanie zdrowotne, ale także sytuacja, w której szczególnie ważna jest ochrona prywatności pracownika. W miejscu pracy kluczową rolę odgrywają przepisy RODO, czyli „Ogólnego Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych.”
RODO chroni dane osobowe każdej osoby fizycznej i daje jej prawo do kontroli nad tym, kto i w jakim celu przetwarza jej dane. Jednocześnie nakłada na pracodawcę (czyli administratora danych) obowiązek, aby dane były przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty.
Zasady przetwarzania danych osobowych
Zbieranie, przechowywanie i przetwarzanie danych, opiera się na 7 zasadach:
– zgodności z prawem, rzetelności i przejrzystości (dane muszą być przetwarzane legalnie i w sposób zrozumiały dla pracownika),
– ograniczenia celu (dane mogą być zbierane tylko w konkretnym, jasno określonym celu),
– minimalizacji danych (zbierane są wyłącznie dane niezbędne),
– prawidłowości (dane muszą być aktualne i poprawne),
– ograniczenia przechowywania (dane nie mogą być przechowywane dłużej, niż to konieczne),
– integralności i poufności (dane muszą być odpowiednio zabezpieczone),
– rozliczalności (pracodawca musi umieć wykazać, że przestrzega wszystkich zasad).
Osoby, których dane są przetwarzane, mają prawo m.in. do:
– dostępu do swoich danych,
– ich sprostowania,
– usunięcia,
– przeniesienia danych,
– otrzymania informacji o naruszeniu ochrony danych (jeżeli naruszenie może powodować wysokie ryzyko dla jej praw lub wolności).
RODO jasno określa również w jaki sposób dane o zdrowiu mogą być przetwarzane i kto może mieć do nich dostęp.
Dane o zdrowiu jako dane wrażliwe
Informacje o stanie zdrowia, w tym o chorobie nowotworowej, należą do tzw. danych wrażliwych. Ich ujawnienie może prowadzić do dyskryminacji, stygmatyzacji lub naruszenia godności pracownika.
Dlatego pracodawca nie ma prawa swobodnie ani dowolnie zbierać, przetwarzać ani rozpowszechniać informacji o stanie zdrowia pracownika – nawet jeśli robi to w dobrej wierze. To pracownik decyduje, czy i w jakim zakresie chce poinformować współpracowników o swojej chorobie.
RODO i art. 9 — dane szczególnych kategorii
Zgodnie z art. 9 RODO dane dotyczące zdrowia należą do szczególnych kategorii danych osobowych, których przetwarzanie jest co do zasady zabronione. Wyjątki są ściśle określone, np. wtedy, gdy przetwarzanie danych jest niezbędne do realizacji obowiązków wynikających z prawa pracy lub zabezpieczenia społecznego.
Nawet w takich sytuacjach pracodawca może przetwarzać wyłącznie minimalny zakres informacji, np. zaświadczenie o niezdolności do pracy – bez informacji o konkretnej diagnozie czy rodzaju choroby.
Gdzie zgłosić naruszenie prywatności?
Jeśli pracownik podejrzewa, że jego dane o zdrowiu zostały ujawnione lub przetwarzane niezgodnie z prawem, ma prawo podjąć konkretne działania.
W pierwszej kolejności powinien zwrócić się do administratora danych (pracodawcy) z prośbą o wyjaśnienie sytuacji, usunięcie naruszenia i ponowne zabezpieczenie danych.
Następnie może zgłosić sprawę do inspektora ochrony danych (IOD) w miejscu pracy – jeśli taka funkcja istnieje w danej organizacji.
Niezależnie od tego pracownik ma prawo złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) – https://uodo.gov.pl
W niektórych przypadkach możliwe jest także dochodzenie roszczeń przed sądem.
Ochrona prywatności w miejscu pracy nie jest przywilejem, lecz podstawowym prawem pracownika. RODO daje osobom chorującym onkologicznie realne narzędzia do ochrony godności oraz bezpieczeństwa informacji o swoim zdrowiu.