Mutacje genetyczne w raku piersi

Powstanie każdego nowotworu ma związek ze zmianami w materiale genetycznym człowieka. Rak piersi to choroba, która szczególnie kojarzy się nam z mutacjami genetycznymi i dziedziczeniem tendencji do zachorowania. W tym artykule opisaliśmy najczęstsze mutacje genetyczne występujące u chorych na raka piersi, a także przesłanki, które mogą świadczyć o rodzinnej tendencji do powstawania tego nowotworu.

Mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 to najbardziej znane zaburzenia genetyczne związane z rakiem piersi. Geny z rodziny BRCA należą do grupy genów supresorowych. Takie geny fizjologicznie hamują powstawanie nowotworów, są swoistymi strażnikami komórki, czuwającymi nad jej podziałami. Jeśli w genie supresorowym pojawi się mutacja, to traci on swoją funkcję, a komórka zaczyna się dzielić w niekontrolowany sposób. Takie namnażanie komórek, którego nie da się zatrzymać, prowadzi do powstania nowotworu.

Szacuje się, że około 5-10% zachorowań na raka piersi wynika z nosicielstwa mutacji w genach BRCA, a w Polsce nosicielami tej mutacji jest około 200 tys. osób (mutacja może dotyczyć zarówno kobiet jak i mężczyzn). Kobiety, które mają mutacje w tych genach mają większe prawdopodobieństwo rozwoju raka piersi przed 80 rokiem życia; dla mutacji BRCA1 prawdopodobieństwo wynosi 72%, a dla BRCA2- 69%. Należy podkreślić, że mutacje w genach BRCA1/ BRCA2 predysponują nie tylko do raka piersi, ale również do zachorowania na raka jajnika, a mutacja w BRCA2 może być związana z rozwojem raka trzustki czy dróg żółciowych.

Skąd wiadomo czy jest się nosicielem mutacji w tych genach? Pierwszym etapem rozpoznania mutacji jest dokładny wywiad rodzinny. Powinno się skorzystać z usług  poradni genetycznej, jeśli w rodzinie występowały:

  • Zachorowania na raka piersi przed 40 rokiem życia;
  • Wiele zachorowań na raka piersi i/ lub raka jajnika;
  • Zachorowanie na więcej niż jeden nowotwór w rodzinie, szczególnie gdy jest nim rak piersi;
  • Obustronny rak piersi u członka rodziny;
  • Rak sutka u mężczyzny w rodzinie. 

Ważne jest, aby pamiętać, że w przypadku wywiadu rodzinnego, członkami rodziny jakich konsultant  genetyczny bierze pod uwagę są ci, z którymi jesteśmy spokrewnieni, czyli rodzice, dziadkowie, rodzeństwo i dzieci; małżonek i jego rodzina nie mają wpływu na przekazywanie mutacji, z wyjątkiem wspólnych dzieci.

Inne mutacje genetyczne, które są związane z rakiem piersi występują rzadziej i mają różny stopień predysponowania do nowotworu. Część z nich została opisana poniżej:

  • Mutacja w genie TP53: ten gen supresorowy koduje białko p53, które aktywuje procesy naprawy DNA i zabijania nieprawidłowych komórek. Mutacja TP53 wiąże się z zespołem Li-Fraumeni, który predysponuje do m.in. raka piersi, guzów mózgu, mięsaków, białaczek.
  • Mutacja w genie PTEN: kolejny gen supresorowy, którego mutacja powoduje zespół Cowdena, predysponujący do zachorowania na raka piersi, tarczycy i macicy oraz do występowania nowotworów łagodnych.
  • Mutacje w genach ATM, BRIP1, CHEK2 i PALB2: występowanie tych mutacji zwiększa ryzyko rozwoju raka piersi 2-3 krotnie.

Osoby, u których w badaniach genetycznych wykryto którąś z powyższych mutacji mają możliwość przystąpienia do specjalnego programu profilaktyki, dedykowanego pacjentkom z wysokim ryzykiem wystąpienia nowotworu piersi i/ lub jajnika. Takie panie mają indywidualnie określony program badań diagnostycznych o szerszym zakresie i większej częstotliwości, a ponadto są pod stałą opieką poradni genetycznej. Mają one również możliwość profilaktycznych zabiegów operacyjnych, w trakcie których usuwa się piersi i/ lub jajniki, jajowody i otaczające tkanki, co znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów. Takiemu zabiegowi poddała się Angelina Jolie- aktorka, która jest nosicielką mutacji w genach BRCA.

Niestety, wiele mutacji, które powodują raka piersi nie jest jeszcze znanych. Czasem zdarza się, że w przypadku obciążonego wywiadu genetycznego nie wykrywa się mutacji genetycznych. Taką sytuację nazywamy obciążeniem rodowodowym, ponieważ wiadomym jest, że tendencja do rozwoju nowotworów występuje w danej rodzinie, ale nie znane są jeszcze mutacje genetyczne odpowiedzialne za taką tendencję.

Mutacje genetyczne, predysponujące do rozwoju raka piersi są groźnym, ale stosunkowo rzadkim zjawiskiem. Jeśli w danej rodzinie zauważa się tendencję do występowania nowotworów piersi, warto jest skorzystać z konsultacji w onkologicznej poradni genetycznej. Brak obciążenia genetycznego nie zwalnia z regularnego wykonywania profilaktycznej mammografii; wszystkie kobiety w wieku 50-69 lat powinny wykonywać badanie mammograficzne co 2 lata.

0709 Data dodania 07.09,2023

Nietypowe czynniki ryzyka zachorowania na nowotwory

Z biegiem czasu, świadomość na temat czynników ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe rośnie. Wiemy, że nie powinno się palić, że ważna jest zdrowa dieta i ruch oraz że czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w patogenezie chorób nowotworowych. Wydawać się może, że każdego dnia przybywa kolejnych niebezpiecznych substancji czy zachowań, które mogą zwiększyć ryzyko zachorowania na raka. W tym artykule, chcielibyśmy przedstawić najbardziej zaskakujące i nietypowe z nich. Czytaj więcej
0108 Data dodania 01.08,2023

Choroby piersi u mężczyn

Patologie dotyczące piersi kojarzą nam się głównie z kobietami i szczerze mówiąc, nic w tym dziwnego. Zaledwie 1% zachorowań na raka piersi dotyczy mężczyzn, a wiele innych schorzeń gruczołu piersiowego w ogóle nie występuje wśród męskiej populacji. Istotnym problemem dotyczącym raka piersi u mężczyzn jest fakt, że wykrywane są one często bardzo późno, co skutkuje gorszymi wynikami leczenia. To późne wykrycie wynika między innymi ze wstydu i niewiedzy. Z tego względu, w tym artykule chcielibyśmy przybliżyć choroby piersi (również nowotworowe), które mogą występować u mężczyzn. Czytaj więcej
1206 Data dodania 12.06,2023

Badanie PET – co warto wiedzieć

Coraz częściej w rozmowach na temat onkologii i diagnostyki nowotworów pojawia się słowo „PET”, które ma oznaczać rozwiązanie wielu problemów i zagwozdek diagnostycznych pacjentów onkologicznych. Jaką dokładnie rolę odgrywa PET w onkologii i na czym polega to badanie? Odpowiedzi na te i inne pytania przedstawiamy w tym artykule. Czytaj więcej
2404 Data dodania 24.04,2023

Mutacje genetyczne w raku piersi

Częstość diagnozowania raka piersi wśród kobiet w Polsce (Europie i USA) powoduje duże zainteresowanie uwarunkowaniami zachorowania, a powtarzanie się rozpoznań wśród spokrewnionych kobiet skłania do skupiania się na uwarunkowaniach rodzinnych. Czytaj więcej